Khách vãng lai trong CLB cầu lông: tính tiền sao cho công bằng
Buổi nào cũng có lúc ai đó nhắn: "Tối nay em dẫn thằng bạn đi đánh cùng nhé?". Câu trả lời gần như luôn là được. Thêm người thì vui, sân vẫn còn chỗ.
Cái khó nằm ở câu tiếp theo: bạn đó đóng bao nhiêu?
Tóm tắt nhanh
- Khách trả cao hơn thành viên là có lý, nếu thành viên đang gánh những khoản cố định mà khách không gánh.
- Hệ số 1.5 nghĩa là khách chiếm 1,5 phần khi chia, không phải lúc nào cũng trả đúng gấp rưỡi.
- Nói giá trước khi khách đến, thu ngay tại sân.
- Khách chưa trả thì người dẫn chịu trách nhiệm.
- Khách đi đều rồi thì mời làm thành viên. Thu tiền mặt rồi vẫn phải ghi sổ.
Vì sao khách thường trả cao hơn
Chi phí của một nhóm không chỉ nằm trong hai tiếng trên sân. Nó có hai phần:
- Phần thay đổi: tiền cầu của đúng buổi đó.
- Phần cố định: tiền sân đã đặt trước, quỹ dự phòng, có khi cả tiền cọc hợp đồng tháng.
Nếu thành viên đang góp để giữ sân cả tháng thì họ trả cho quyền đi bất cứ buổi nào. Khách chỉ trả cho một buổi. Hai thứ đó không cùng giá.
Còn một chuyện ít ai nói ra: khách cũng chiếm một suất trên sân. Buổi đông mà thêm khách thì thành viên phải chờ lâu hơn giữa các trận.
Ngược lại, nếu nhóm bạn chỉ chia tiền theo từng buổi, không có khoản đóng nào khác, thì lý do trên không còn. Khi đó thu khách bằng thành viên là hợp lý.
Hệ số 1.5 nghĩa là gì
Khi chia theo hệ số, nhiều nhóm để khách 1.50 trong khi thành viên nam là 1.00.
Con số này không có nghĩa khách luôn trả gấp rưỡi. Nó có nghĩa khách chiếm 1,5 phần khi chia tổng chi phí. Ra bao nhiêu tiền còn tuỳ buổi đó có bao nhiêu người.
Ví dụ minh hoạ với CLB Cầu Giấy: buổi tốn 500.000 ₫, có 5 nam, 2 nữ (hệ số 0.75) và 1 khách nam.
| Nhóm | Số người | Hệ số | Tổng hệ số | Mỗi người trả |
|---|---|---|---|---|
| Nam | 5 | 1.00 | 5.00 | 62.500 ₫ |
| Nữ | 2 | 0.75 | 1.50 | 46.875 ₫ |
| Khách | 1 | 1.50 | 1.50 | 93.750 ₫ |
| Cộng | 8 | 8.00 |
Làm tròn lên hàng nghìn thì khách trả 94.000 ₫, nam trả 63.000 ₫. Chênh nhau khoảng ba mươi nghìn.
Chọn mức nào cho khách
Trước hết liệt kê ra: thành viên đang đóng những gì ngoài tiền từng buổi? Rồi tính thử cùng một buổi theo vài phương án, xem nhóm và cả khách có thấy ổn không.
| Phương án | Phải nói rõ điều gì |
|---|---|
| Khách hệ số 1.00, như thành viên | Các khoản khác của nhóm (quỹ, phí tháng) khách có phải đóng không |
| Khách hệ số lớn hơn 1.00 | Tiền cuối thay đổi theo chi phí và số người từng buổi |
| Khách một mức cố định | Thu thừa hay thiếu so với chi phí thật thì nhóm xử lý thế nào |
Một lưu ý khi báo giá: chia theo hệ số thì trước buổi tập bạn chưa biết chính xác số tiền. Hãy nhắn kiểu "khoảng chín mươi nghìn, chốt theo số người đi thật". Muốn hứa đúng một con số thì chọn mức cố định.
Khách quen đi mãi: khi nào mời làm thành viên
Tình huống rất hay gặp và hay bị bỏ lửng: một người được dẫn đi lần đầu, thấy hợp, rồi buổi nào cũng có mặt. Hai tháng sau, họ đi nhiều hơn nửa số thành viên chính thức mà vẫn trả giá khách.
Lúc này giữ nguyên giá khách là bất công theo chiều ngược lại. Họ đang trả nhiều hơn phần mình dùng, và sớm muộn cũng nhận ra.
Nhóm có thể đặt một mốc để mở lời, ví dụ: đi từ 3 buổi trong tháng thì hỏi xem có muốn vào nhóm không. Không cần thủ tục gì, chỉ cần thêm tên vào danh sách và tính giá thành viên từ buổi sau.
Cả hai bên cùng lợi: người đó đóng ít hơn, nhóm có thêm một người chia chi phí cố định lâu dài. Chỉ nhớ một điều: tính từ buổi sau, đừng sửa lại các buổi đã thu.
Thu tiền khách cho gọn
Khách là nhóm dễ thành nợ khó đòi nhất, vì họ không ở trong nhóm chat và chẳng có ràng buộc gì với sổ sách của bạn. Ba cách đỡ rắc rối hẳn:
Nói giá trước khi họ đến. Một câu nhắn trước buổi tập giải quyết gần hết sự khó xử. Người ta không khó chịu vì số tiền, người ta khó chịu vì đánh xong mới biết.
Thu ngay tại sân. Kể cả khi nhóm cho thành viên trả sau, khách nên trả trong buổi. Trả ngay thì không ai ngại, còn bị nhắc nợ sau ba tuần thì ngại cho cả ba người.
Gắn khách với người dẫn. Khách chưa trả được thì khoản đó người dẫn chịu. Công bằng, và không ai phải đi đòi một người lạ. Nó cũng làm anh em cân nhắc hơn một chút khi dẫn khách.
Người dẫn cũng không nên tự hứa miễn tiền cho khách. Phần được miễn sẽ dồn lên những người còn lại, nên phải là chuyện cả nhóm biết.
Thu tiền mặt rồi vẫn phải ghi sổ
Rất dễ nghĩ: khách đưa tiền mặt tại sân rồi, ghi làm gì cho mệt.
Phải ghi, vì không ghi thì sổ thiếu mất một khoản thu có thật. Xem lại bảng tiền của buổi ví dụ:
| Nhóm | Số người | Phải thu mỗi người | Phải thu nhóm |
|---|---|---|---|
| Nam | 5 | 63.000 ₫ | 315.000 ₫ |
| Nữ | 2 | 47.000 ₫ | 94.000 ₫ |
| Khách nam | 1 | 94.000 ₫ | 94.000 ₫ |
| Cộng | 8 | 503.000 ₫ |
Thành viên đóng tổng cộng 409.000 ₫, khách 94.000 ₫, cộng lại 503.000 ₫ (dôi 3.000 ₫ so với chi phí do làm tròn).
Không ghi khoản của khách thì buổi này chi 500.000 ₫ mà sổ chỉ có 409.000 ₫ thu về. 94.000 ₫ kia biến mất khỏi mọi báo cáo, và ba tháng sau có người hỏi vì sao quỹ hụt thì không ai lần ra được.
Hai lỗi ngược nhau cần tránh:
- Quên ghi: như trên.
- Thu hai lần: khách đã trả đủ 94.000 ₫ thì không thu thêm của người dẫn nữa. Người dẫn chỉ chịu khi khách chưa trả.
Nguyên tắc chung: khoản tiền nào có thật thì phải có trong sổ, kể cả tiền mặt trao tay hai giây tại sân. Xem thêm ở bài quỹ CLB cầu lông.
Tóm lại
- Giá khách phải là thoả thuận rõ ràng, dựa trên những gì thành viên đang gánh thêm.
- Hệ số 1.50 chỉ là một ví dụ. Tính thử ra tiền rồi hãy chốt.
- Nói giá trước khi khách đến, thu ngay tại sân, chưa thu được thì người dẫn chịu.
- Khách đi đều thì mời vào nhóm, tính giá mới từ buổi sau.
- Tiền mặt cũng ghi sổ, và đừng thu trùng.
Nếu nhóm bạn hay có khách, CLB Cầu Lông cho thêm khách vào đúng buổi tập với hệ số riêng và ghi luôn người dẫn. Khoản của khách nằm trong bảng chia tiền như mọi người, nên tổng phải thu và số đã thu lúc nào cũng khớp.