Chia tiền buổi tập cầu lông: bốn cách và cách nào thật sự công bằng
Chia tiền sau buổi tập nghe thì dễ: lấy tổng chia đầu người là xong. Cho tới khi có người đến muộn một tiếng, có khách đi cùng, có chị em chỉ đánh vài ván nhẹ nhàng.
Cách chia tốt là cách mà ai nhìn vào cũng hiểu mình trả khoản nào và vì sao. Bài này đi qua bốn cách đang được dùng nhiều nhất, cách nào hợp với nhóm nào.
Tóm tắt nhanh
- Nhóm nhỏ, đi đều, trình độ ngang nhau: chia đều, đừng làm phức tạp.
- Nhóm đông, có nam có nữ, có khách, hay có người đến muộn: chia theo hệ số.
- Thuê sân trả trước theo tháng: phí tháng, hoặc phí tháng cộng tiền từng buổi.
- Cách nào cũng vậy: nói rõ cách tính trước khi thu, và luôn làm tròn lên.
Một buổi tập tốn những gì
Muốn chia đúng thì phải biết đang chia cái gì:
- Tiền sân. Khoản lớn nhất và cố định: thuê hai sân hai tiếng thì 8 người hay 14 người đến cũng hết bấy nhiêu.
- Tiền cầu. Khoản thay đổi: càng đông, càng nhiều trận thì càng tốn.
- Lặt vặt. Nước, gửi xe, băng quấn cán. Nhỏ, nhưng cộng cả tháng thì không nhỏ.
Vì tiền sân cố định nên cách chia nào cũng phải trả lời được một câu: người đến muộn nửa tiếng có trả bằng người đến đúng giờ không?
Cách 1: Chia đều
Tổng chi phí chia cho số người có mặt.
Dễ tính, dễ kiểm. Với nhóm 8 người trình độ ngang nhau, cùng đến cùng về, đây là câu trả lời đúng.
Nó bắt đầu lệch khi nhóm đông và đa dạng hơn:
- Người đến muộn 45 phút trả bằng người đánh đủ hai tiếng.
- Người đánh hai ván rồi ngồi xem trả bằng người đánh liên tục.
- Người mới tập, đánh nhẹ, trả bằng người đập mạnh hỏng cầu nhanh.
Mấy chuyện này nên bàn trước. Nhóm vẫn có thể chọn chia đều vì đằng nào sân cũng đã thuê, hoặc đặt ngoại lệ cho người chơi ít. Miễn là nói ra từ đầu.
Cách 2: Chia theo số ván đánh được
Đếm số ván mỗi người đánh rồi chia theo tỷ lệ.
Nghe công bằng, nhưng làm thì mệt: phải ghi từng ván ở từng sân, mà ván dài ván ngắn lại khác nhau. Tệ hơn, nó biến buổi tập thành buổi đo đếm. Anh em bắt đầu để ý mình đánh mấy ván, ngại nghỉ, ngại nhường sân cho người mới.
Có một kiểu nhẹ hơn và dùng được: chia theo thời gian có mặt. Ai đến sau một tiếng thì tính nửa suất. Chỉ cần ghi giờ đến, không phải đếm gì trong lúc chơi.
Cách 3: Thu phí tháng cố định
Mỗi người đóng một khoản đầu tháng, nhóm lấy đó trả sân cả tháng.
Thủ quỹ nhàn, và biết trước tháng này thu được bao nhiêu. Nhưng cái thiệt chuyển sang chỗ khác: người đi 2 buổi một tháng gánh cho người đi 8 buổi. Nhóm đi đều thì không sao. Nhóm có một nửa bận thất thường thì phí tháng là cách nhanh nhất để mất đúng nửa đó.
Cách chữa hay gặp là thu hai tầng: một khoản phí tháng nhỏ để giữ chỗ và nuôi quỹ, cộng tiền theo từng buổi thật sự đi. Rắc rối hơn một chút, nhưng đúng với bản chất chi phí: một phần cố định, một phần thay đổi.
Cách 4: Chia theo hệ số
Mỗi người mang một hệ số. Tổng chi phí chia theo tổng hệ số chứ không theo đầu người:
Tiền của một người = Tổng chi phí × (hệ số của người đó ÷ tổng hệ số của cả buổi)
Hệ số bao nhiêu là do nhóm tự thoả thuận. Con số cụ thể không quan trọng bằng việc cả nhóm cùng biết và cùng đồng ý.
Ví dụ tính từng bước
Lấy CLB Cầu Giấy làm ví dụ minh hoạ, với hệ số nhóm này tự chọn: nam 1.00, nữ 0.75, khách 1.50. Một buổi tốn 500.000 ₫ tiền sân và tiền cầu, có 5 thành viên nam, 2 thành viên nữ và 1 khách nam.
| Nhóm | Số người | Hệ số | Tổng hệ số |
|---|---|---|---|
| Nam | 5 | 1.00 | 5.00 |
| Nữ | 2 | 0.75 | 1.50 |
| Khách vãng lai | 1 | 1.50 | 1.50 |
| Cộng | 8 | 8.00 |
Một đơn vị hệ số là 500.000 ÷ 8.00 = 62.500 ₫. Vậy nam 62.500 ₫, nữ 46.875 ₫, khách 93.750 ₫. Làm tròn lên hàng nghìn:
| Nhóm | Số người | Tiền mỗi người | Tổng nhóm |
|---|---|---|---|
| Nam | 5 | 63.000 ₫ | 315.000 ₫ |
| Nữ | 2 | 47.000 ₫ | 94.000 ₫ |
| Khách nam | 1 | 94.000 ₫ | 94.000 ₫ |
| Cộng | 8 | 503.000 ₫ |
Thu về 503.000 ₫, dôi ra 3.000 ₫ so với chi phí. Lưu ý đây mới là số phải thu. Ai trả rồi mới tính là tiền vào quỹ.
Có người đến muộn, chỉ trả 30.000 ₫
Vẫn buổi đó, nhưng anh Hùng (một trong 5 nam) đến muộn một tiếng. Nhóm đồng ý cho anh trả 30.000 ₫. Đây gọi là ghi đè: đặt thẳng một số tiền cho một người.
Chỗ dễ sai: phải tách anh Hùng ra trước rồi mới chia, không lấy bảng cũ rồi sửa mỗi dòng của anh.
- Trừ khoản của Hùng: 500.000 − 30.000 = 470.000 ₫.
- Bỏ hệ số của Hùng: 4 × 1.00 + 2 × 0.75 + 1 × 1.50 = 7.00.
- Chia 470.000 ₫ cho 7.00, nhân với hệ số từng người, làm tròn lên.
| Nhóm | Số người | Tiền mỗi người | Tổng nhóm |
|---|---|---|---|
| Nam còn lại | 4 | 68.000 ₫ | 272.000 ₫ |
| Nữ | 2 | 51.000 ₫ | 102.000 ₫ |
| Khách nam | 1 | 101.000 ₫ | 101.000 ₫ |
| Hùng ghi đè | 1 | 30.000 ₫ | 30.000 ₫ |
| Cộng | 8 | 505.000 ₫ |
Những người còn lại trả cao hơn bảng trước, vì họ gánh phần Hùng được giảm. Nên nói rõ điều này trước khi cả nhóm gật đầu cho một ngoại lệ.
Nếu giữ nguyên 63.000 / 47.000 / 94.000 rồi chỉ sửa dòng của Hùng thành 30.000 ₫, tổng thu chỉ còn 470.000 ₫, thiếu hẳn 30.000 ₫. Muốn lấy quỹ bù phần đó cũng được, nhưng đó là quyết định riêng và phải nói ra, xem thêm quy ước dùng quỹ.
Vì sao luôn làm tròn lên
Làm tròn xuống thì mỗi buổi thu thiếu vài trăm đồng, không ai để ý. Nhưng ba buổi một tuần là hơn 150 lần một năm. Quỹ cứ hụt dần mà không ai chỉ ra được hụt ở đâu, vì mỗi lần hụt quá nhỏ.
Làm tròn lên thì số phải thu không bao giờ thấp hơn số đã chi.
Một lưu ý khi ghi sổ: phần dôi do làm tròn không phải một khoản thu riêng. Nó đã nằm sẵn trong tiền từng người trả. Ghi thêm một dòng "chênh lệch làm tròn" vào sổ quỹ là đếm số tiền đó hai lần.
Vậy chọn cách nào
| Nhóm của bạn | Cách nên dùng |
|---|---|
| Dưới 10 người, trình độ ngang nhau, đi đều | Chia đều |
| Đông, có nam có nữ, hay có người đến muộn | Chia theo hệ số |
| Thuê sân theo hợp đồng tháng, phải trả trước | Phí tháng, hoặc phí tháng cộng tiền buổi |
| Hay có khách đi cùng | Hệ số, có hệ số riêng cho khách |
Ba nguyên tắc đúng với mọi cách:
- Nói cách tính trước, không phải sau. Cách chia hơi thiệt mà biết trước vẫn dễ chịu hơn cách chia công bằng mà lúc nhận số tiền mới biết.
- Để hệ số ngay cạnh số tiền. Người ta không cãi con số, người ta cãi vì không hiểu con số ở đâu ra.
- Sửa tay lần nào thì ghi lý do lần đó. Ba tháng sau không ai còn nhớ, kể cả người quyết định.
Checklist soát bảng tiền trước khi gửi
Soát ba lượt:
- Người: đúng tên chưa, có ai không đến mà vẫn nằm trong bảng không, khách đã ghi người dẫn chưa, người về sớm đã thống nhất ngoại lệ chưa.
- Chi phí: tiền sân có bị nhân số sân hai lần không, tiền cầu có tính nhầm cả hộp mua để dành không, khoản đã trả trước có bị ghi lại như mới chi không.
- Kết quả: tự cộng lại tiền từng người. Ở ví dụ trên: 272.000 + 102.000 + 101.000 + 30.000 = 505.000 ₫, hơn chi phí 5.000 ₫ do làm tròn. Khớp thì mới gửi.
Hai chỗ hay nhầm:
- Miễn tiền cho một người là ghi đè 0 ₫. Để trống ô ghi đè thì người đó vẫn bị chia theo hệ số.
- Tổng các khoản ghi đè lớn hơn cả chi phí buổi thì chắc chắn có gì sai. Dừng lại xem lại thoả thuận hoặc số đã nhập.
Làm việc này bằng gì
Nhóm nhỏ thì một tờ giấy là đủ. Nhóm vài chục người, ba buổi một tuần thì nhân chia bằng tay tốn thời gian hơn cả việc đi thu, mà sai một lần là mất lòng tin.
CLB Cầu Lông làm sẵn việc này: khai hệ số một lần, điểm danh tại sân, nhập chi phí, rồi chốt sổ. Bảng chia tiền và công nợ từng người ra cùng lúc, đã làm tròn lên và ghi rõ phần dôi. Phần mềm chia theo hệ số và ghi đè, không tự chia theo số ván. Muốn xem từng bước thì có hướng dẫn sử dụng kèm ảnh chụp màn hình.